Piłsudski planował wojnę z Niemcami

Jest słoneczne przedpołudnie 15 czerwca 1932 roku. Do kanału portowego Wolnego Miasta Gdańska wpływa flotylla trzech okrętów Royal Navy. Eskadra brytyjska składa oficjalną wizytę senatowi gdańskiemu. Władze Gdańska, przy aktywnym poparciu Ligi Narodów, odmawiają zgody Polakom na oddanie honorów wojskowych marynarzom brytyjskim. Zdawał się tylko na to czekać Marszałek Józef Piłsudski. Skomplikowana sytuacja w Niemczech, roszczących sobie permanentnie pretensje do Gdańska (Gdańsk był wolnym miastem pod egidą Ligi Narodów, nie należał do Polski i Niemiec, mieszkało w nim 97 % Niemców – wyj. redakcji), była niejasna, ale nade wszystko niebezpieczna.

Władze polskie postanowiły wysondować determinację Niemców do obrony swych praw w Gdańsku. Józef Piłsudski wzywa admirała Józefa Unruga i rozkazuje wpłynąć kontrtorpedowcowi (tak wówczas nazywano niszczyciele) "Wicher" do portu Gdańskiego w ślad za eskadrą Brytyjczyków. Załoga „Wichra” otrzymała rozkaz otwarcia ognia do najbliższego budynku rządowego, gdyby władze Gdańska, które w 1930 roku wypowiedziały Polsce umowę o używalności portu (Polska wybudowała w Gdyni własny port – wyj. redakcji) i uzyskały dla siebie korzystne orzeczenie Międzynarodowego Trybunału w Hadze w grudniu tegoż roku, zdecydowały się na demonstrację wobec polskiej bandery. Kroki te wystarczyły, by sekretarz generalny Ligi Narodów Eric Drummond i brytyjski minister spraw zagranicznych John Simon w obawie, że podczas przewidywanej wizyty okrętów niemieckich w Gdańsku Piłsudski wyśle również polskie okręty i dojdzie do nieobliczalnego w skutkach starcia zbrojnego, zabronił wjazdu w tym czasie Polakom..

Wizyta "Wichra" przebiegła bez najmniejszych przeszkód, jednak odbiła się szerokim echem w prasie całej Europy. Incydent z „Wichrem” miał stanowić sprawdzian zachowania Niemiec. Piłsudski potwierdził w ten sposób swoje przypuszczenie, że zachodniego sąsiada, który nie zareagował na polską manifestację stanowczości, nie stać jeszcze na żadne wystąpienie militarne przeciw Polsce. Reichswehra ograniczona przez traktat wersalski do 100 tys. żołnierzy nie była na razie groźna dla prawie trzykrotnie liczniejszej armii polskiej.

Mało tego, 6 marca 1933 r. polski transportowiec „Wilia“ wyładował na Westerplatte dodatkową, nie przewidzianą w umowach kompanię piechoty. Był to jeden z kroków, jakie marszałek Piłsudski przedsięwziął w celu zamanifestowania zamiaru zdecydowanej obrony zachodnich granic Polski i praw II Rzeczpospolitej w Gdańsku.

Piłsudski uchodzący w Europie za „Polskiego Sfinksa“, ukrywał prawdziwe cele swych działań lub je minimalizował. Nie ulega jednak wątpliwości: Marszałek chciał wojny prewencyjnej z Niemcami, bo wiedział, że Polska może tę wojnę w pewnych warunkach wygrać. Chciał wojny prewencyjnej i zwycięskiej. W 1919 r. w wyniku takiej wojny odzyskał na Wielkanoc Wilno. Wyprawa na Kijów w kwietniu 1920 r. była również wojną prewencyjną, ostatecznie zakończoną zwycięstwem Polski.

Rzeczpospolita od 1932 roku prowadziła intensywne zbrojenia zwiększając produkcję militarną o 100%. We Francji pertraktowano nad zakupami ciężkiej i przeciwlotniczej artylerii. Niemców szczególnie niepokoił fakt rosnącej w Polsce produkcji silników lotniczych. Niemcy w 1933 roku posiadały jedynie około 100 tysięcy żołnierzy. Bez artylerii, lotnictwa, czołgów i nade wszystko bez morale. Żołnierze ówczesnej Reichswery pamiętali jeszcze doskonale klęskę pod Verdun. I na nich musiałby polegać Hitler w ewentualnym starciu z Polską od Wschodu, a Francją i Wlk. Brytanią od Zachodu. Oni bić się, przynajmniej na razie, sił nie mieli.

Polska miała spore zapasy amunicji. Niemcy nie mieli ich wcale. Prusy Wschodnie, Wolne Miasto Gdańsk, a nawet zachodnia cześć Śląska była właściwie bezbronne. Wojsko Polskie mogło je zająć nieomal bez walki. Pozostawało pytanie: Co dalej, co potem, jak obalić Hitlera? Na to Polska była za słaba jako państwo,do tego potrzebna była Francja, a najlepiej oba mocarstwa: Francja i Anglia. Przekonanie narodów obu mocarstw, że Hitler stanowi zagrożenie dla całej Europy, że należy go zniszczyć, zanim wzrośnie potęga III Rzeszy, a Polska może w tym pomóc – stało się w latach 1932-1933 głównym zamysłem Marszałka i pilnie strzeżoną tajemnicą państwową Rzeczpospolitej. Elementem tej gry politycznej było zawarcie paktu o nieagresji między Rosją sowiecką a Polską 25 lipca 1932 r. Dawało to minimum gwarancji, że w przypadku wojny z Niemcami nie zostaniemy zaatakowani od wschodu.

Grę "na wojnę" rozpoczyna Piłsudski. Jest wytrawnym graczem, który już niejednego przeciwnika wodził za nos i wyprowadzał na manowce. Jest jednak już bardzo chory. Trwałe piętno na jego zdrowiu odcisnął kilka lat wcześniejszy Przewrót Majowy. Również zmęczenie długim, pełnym przygód i niebezpieczeństw życiem, daje znać o sobie. Marszałek Polski znajduje jednak siły, aby na Wielkanoc 1933 rozpocząć "rozpoznanie bojem" szans na sukces wojny prewencyjnej. Mianowicie rozpoczyna niedyskretne przygotowania ataku na Litwę kowieńską, z którą Polska ma bardzo napięte stosunki. Przygotowania idą tak daleko, że nawet redakcje gazet zostają poproszone o przygotowanie dodatków nadzwyczajnych, na wypadek wybuchu wojny z Litwą. A takie informacje łatwo "przeciekają" i musiały zelektryzować kontrwywiady, nie tylko ościennych dla Polski, krajów. Tymczasem Piłsudski odebrał jedynie w Wilnie defiladę i spokojnie wrócił do Warszawy. O co grał? Jak się wydaje chciał wysondować postawę Rosji sowieckiej, bo doskonale wiedział, iż w przypadku, gdy uderzy na Litwę, ta poprosi czerwoną Rosję o pomoc wojskową. Jednak Moskwa, podczas owego "rozpoznania bojem", nie kiwnęła palcem, aby dodać ducha Litwinom, a przecież dwa lata wcześniej odnowiła z Litwą pakt o nieagresji, i co więcej uznała jej prawa do Wilna.

Józef Piłsudski wyruszając "tylko" na defiladę do Wilna, polecił dr Alfredowi Wysockiemu, ambasadorowi w Berlinie, aby ten złożył wizytę Hitlerowi i w ostrych słowach zażądał od Kanclerza Rzeszy rezygnacji z ingerencji w sprawy Gdańska, w przeciwnym razie Polska zostanie zmuszona do wyciągnięcia "pewnych" konsekwencji. Wiadomo, iż słowo "pewnych" w ustach polskiego rządu brzmiało wtedy krystalicznie jasno - wojna. Niemcy zapewne nie lekceważyli przygotowań, jakie trwały w Warszawie. Już raczej jako blef nie mogli traktować zredagowania dekretu Prezydenta nakazującego sformowanie Rządu Obrony i Jedności Narodowej na wypadek wojny z Niemcami. Dekret został już zresztą podpisany przez Prezydenta Ignacego Mościckiego. Kapitan Lepecki, jeden z adiutantów Józefa Piłsudskiego przepisujący ów dekret wspominał, iż spytał Marszałka, czy Hitler ma zamiar napaść na Polskę? Usłyszał w odpowiedzi; "Nawet gdybyśmy na niego napadli, to też byłaby obrona". Tymczasem Hitler w rozmowie z Ambasadorem Wysockim (2 maja 1933r.) przyjął postawę niemalże pacyfistyczną. Kanclerz Rzeszy przedstawił Polsce ofertę rozpoczęcia polityki odprężenia i współpracy skierowanej przeciwko Rosji sowieckiej. Adolf Hitler zapewne znał już tajny raport swojego warszawskiego Ambasadora von Moltke, obszernie przedstawiający przygotowania Polski do rozpoczęcia wojny. Kanclerz Niemiec, jak się wydaje był świadom, że powstrzymać ją mogą już tylko sami Polacy.

W rozwiązywaniu incydentu polsko-gdańskiego brał udział minister Zaleski, zręcznie strasząc zachodnich dyplomatów determinacją Marszałka. Jednakże koniunktura międzynarodowa pozwalająca Augustowi Zaleskiemu sprawować nadal funkcję ministra spraw zagranicznych Rzeczpospolitej kończyła się. Do realizacji polityki zagranicznej potrzebny stał się Piłsudskiemu dyplomata mniej układny, a za to bardziej zdecydowany i energiczny. Na stanowisko ministra spraw zagranicznych przewidywał Marszałek dotychczasowego wiceministra tego resortu, Józefa Becka, przygotowującego się już od grudnia 1930 roku do przejęcia po Zaleskim nowych obowiązków.

W tym okresie stosunkowo niewielkimi siłami i akcjami o charakterze demonstracji można jeszcze było osiągnąć bardzo wiele; pod względem militarnym Niemcy były po prostu słabe. Z realiów tej tak dla nas korzystnej sytuacji, która wszelako nie mogła trwać długo, wynikła polska inicjatywa zdetonowania przeciw Niemcom wojny prewencyjnej, to jest zapobiegawczej, stosunkowo taniej, szybkiej, niszczącej w zarodkach możliwości odbudowy niemieckiej potęgi wojskowej. Stutysięczna Reichswehra nie stanowiła problemu; jej manifestacyjne manewry, jesienią 1932 r. przeprowadzone właśnie nad granicą polską w okolicach Frankfurtu nad Odrą w Warszawie nikogo nie przestraszyły.

Marszałek Piłsudski nabrał więc większej pewności, iż podobnie Rosjanie postąpią w przypadku polskiego ataku na Niemcy Hitlera. Na Litwie, w sensie zbrojnym, nic się ostatecznie nie stało. Jednak machiny wojennej Piłsudski nie wstrzymywał. Z końcem kwietnia 1933 już nie blefował. Wszystkie jednostki Marynarki Wojennej RP otrzymały ostrą amunicję. Dywizje piechoty odbywały pośpieszne ćwiczenia, z których już mogłyby nie wracać do koszar, a wyruszyć prosto na front. Co więcej w jednostkach liniowych zatrzymano na 6 tygodni rezerwistów. W szkołach lekcje przysposobienia obronnego objęli liniowi oficerowie, a organizacje młodzieżowe; np. "Strzelec", rozpoczęły ćwiczenia z ciężką bronią maszynową. Zresztą i bez tych przygotowań trudno byłoby komukolwiek lekceważyć siłę ówczesnych polskich Sił Zbrojnych. Armia Polska samych regularnych dywizji piechoty miała 30. Byli to w ówczesnej Europie jedni z najlepszych żołnierzy. Ich walorem naczelnym było znakomite wyszkolenie oparte na niedawnych doświadczeniach bitewnych, ale nade wszystko bardzo wysokie morale wyrosłe z legionowej tradycji z okresu I wojny i ze świeżej pamięci triumfu nad Rosją sowiecką w 1920 roku. Ten moralny walor naszych żołnierzy uwidocznił się dopiero podczas II wojny światowej. Jednak wtedy inicjatywa, najważniejszy czynnik wojennej pracy, należał już do Niemiec.

„Wzmacnianie się Niemiec nabrało wyraźnie przekonania, że Polska musi się bronić, jeśli chce utrzymać prastare swe ziemie przy sobie i swoje wyjście do morza, bez którego nie jest po prostu państwem w pełnym znaczeniu tego słowa. Jeśli ma się bronić, to teraz lub nigdy. Niemcy nie są jeszcze uzbrojone, a pacyfiści europejscy, gotowi do ustępstw dla Niemiec kosztem Polski, są teraz zachwiani w swoich przekonaniach, przestraszeni widokiem Hitlera. Z chwilą kiedy Hitler zacznie zbroić Niemcy, wyzyskując swój ogromny przemysł zbrojeniowy i chemiczny, którego Polska w porównaniu z Niemcami nie posiada - każdy miesiąc będzie przechylał szalę wojny na korzyść Niemiec, na niekorzyść Polski", S.Mackiewicz, Historia Polski, Londyn 1940.

W lutym i marcu 1933 r. dwaj specjalni wysłannicy Marszałka tj. generał Wieniawa-Długoszowski oraz senator Jerzy Potocki, prowadzili kilkakrotnie poufne rozmowy z przedstawicielami francuskich kół politycznych i wojskowych. Celem tych rozmów było wspólne wystąpienie Polski i Francji przeciwko Niemcom przy najbliższej sposobności, tj. natychmiast po naruszeniu przez Niemcy postanowień traktatu wersalskiego. Pól roku później w październiku i listopadzie z tajną misją od Marszałka przybył do Paryża słynny poeta i pisarz, a zarazem szara eminencja wywiadu i dyplomacji polskiej Ludwik Hieronim Morstin. Przedstawił on dwukrotnie sprecyzowane polskie plany wojny z Hitlerem w obronie Europy. Rzecz całą utrzymywano w głębokiej tajemnicy. Propozycji wszakże tego rodzaju nie można było przedstawić oficjalnie; na całym świecie okrzyczano by wtedy Polskę niebezpieczną agresorką.

Morstin za pośrednictwem szefa sztabu generalnego generała Maximeá Weyganda postawił rządowi francuskiemu następujące pytania:

1.Czy w razie napaści Polski na Niemcy, Francja zarządzi ogólną mobilizację?

2.Czy skoncentruje wszystkie swe siły na granicy z Niemcami?

Odpowiedz nie była zachęcająca. Skończyło się na obietnicy sztabowej i zapewnieniu dostaw sprzętu wojskowego i amunicji oraz na mobilizowaniu opinii publicznej. Niestety, francuski partner i sojusznik nie podzielał polskiego stanowiska, wierząc w pokojowe intencje Berlina i lekceważąc możliwości Warszawy.

Marszałek Piłsudski mimo odmowy Francji nie zrezygnował z próby wojny prewencyjnej. Nadal uważał, że Polska w tym momencie może takową wojnę wygrać, a przynajmniej wygrać na lokalnym teatrze działań bojowych. W takich właśnie okolicznościach politycznych doszło do słynnej rewii kawalerii polskiej – 70 kilometrów od granicy polsko-niemieckiej 6 października 1933 r. w Krakowie na Błoniach. Defilada w Krakowie była wyjątkowa i jedyna w swoim rodzaju. Wojsko przybywało na nią tak jak na wojnę – z pełnym oporządzeniem, zapasami amunicji, a nawet lazaretami i kuchniami polowymi. W tym samym czasie, kiedy na Błoniach odbywała się rewia, w garnizonach w całej Polsce generał Dreszer zarządził alarm bojowy.

Rozkaz dotyczył 21 spośród istniejących w czasie pokoju 30 dywizji piechoty oraz 11 spośród 13 brygad kawalerii – w sumie około 80 proc. wszystkich dużych jednostek Wojska Polskiego. Między Krakowem a Katowicami nastąpiła 6 października 1933 r. koncentracja ponad 110 tysięcy żołnierzy Wojska Polskiego w pełnej gotowości bojowej. Kawaleryjskie pułki wzięły udział w defiladzie na Błoniach, Piechota i artyleria czekała na rozkazy uderzenia na Śląsk. (wg. Agory i Internetu)