Dr Ewald Stefan Pollok - Muzeum Powstańców Śląskich ?

Muzeum Powstańców Śląskich na Górze św. Anny powstało w 1964 r. Początkowo zlokalizowane było w starej leśnickiej szkole, później przeniesiono je do przedwojennego Domu Polskiego znajdującego się w połowie drogi z Leśnicy na Górę św. Anny. W chwili obecnej nosi nazwę Muzeum Czynu Powstańczego. W roku 2006 w odpowiedzi na liczne sugestie zmieniono wystawę, jak pisano w prasie regionalnej (NTO i OpGWyb.) i centralnej, by pokazać obie walczące strony. Prasa „zachłystywała” się: nareszcie odwiedzający będą mogli poznać również walczącą stronę niemiecką. Innymi słowy, miał to być pełny obraz tamtych czasów i walk.

Liczba odwiedzających muzeum jest bardzo niska, mimo że dowozi się tu autobusami wycieczki szkolne i kombatantów, i wynosi 1,4 osoby dziennie, dlatego też zaproponowano dla podniesienia frekwencji dodatkowo umieścić zmieniające się wystawy czasowe tematycznie nie związane z powstaniem. Przykładowo wystawiono tu: szopki bożonarodzeniowe; informacje ze zdjęciami i drzewem genealogicznym rodziny grafów von Gaschin z Żyrowy; kolorową wystawę ornitologiczną. Frekwencja w związku z dodatkowymi wystawami nieco wzrosła, co wykorzystano w mediach, chwaląc dojrzałość społeczeństwa chcącego widzieć wystawę na temat powstania śląskiego. Okazuje się, że nawet statystykę można wykorzystać do drobnego manipulowania faktami.

Zachęcony medialnymi okrzykami o pokazaniu historycznej prawdy, wybrałem się z profesorem M. Kistler z francuskiego uniwersytetu w Grenoble i jego matką, którzy ciekawi byli jak też w Polsce pokazują tamtejszą wojnę domową. Sam również ciekaw byłem jak rozwiązano problem strony niemieckiej. Już na samym początku, po obejrzeniu kilku gablot musiałem z przykrością stwierdzić, co potwierdzili moi mili goście, że wystawa zrobiona jest dyletancko, bo słowo „po amatorsku” byłoby podniesieniem jej rangi.

Oglądając wystawę natknąłem się na 18 błędów (kłamstw) historycznych.

Przykładowo w języku polskim i niemieckim podano liczby związane z przeprowadzonym 20 marca 1921 roku plebiscytem. Ani jedna liczba nie odpowiadała prawdzie.

W języku polskim podano, że biorący udział w plebiscycie glosowali w 40,3% za Polską a za Niemcami w 59,7%, natomiast w języku niemieckim podano, że Polska uzyskała 40,3% natomiast dla Niemców oddano 57,0% głosów, co stanowi różnice 2,7%. na korzyść Polski. W ten sposób odjęto głosującym za Niemcami 32.000 głosów. Czyżby chciano zwiedzającym gościom pokazać, że uprawnieni do głosowania oddali na Niemcy mniej głosów niż w rzeczywistości, czy też chciano ukryć prawdę. Coś takiego nazywa się manipulacją i kłamstwem historycznym.

Faktycznie głosowano: za Niemcami 707.554 – 59,6%, za Polską 478.820 – 40,4%. Liczb tych oczywiście nie podano, bo umiejący liczyć mógłby na miejscu ustalić błędy.

W dwóch pomieszczeniach postawiono po jednym manekinie wielkości człowieka, które ubrano w jakieś mundury. Przy nich żadnego wyjaśnienia. Odwiedzający nie wie, co te figury przedstawiają. Kiedy zapytałem personel, powiedziano mi: „jest pan w muzeum powstańców, więc któż to może być, tylko powstaniec”. Znający choć trochę historię wiedzą, że powstańcy żadnych mundurów nie posiadali. Walczyli w swoich prywatnych ubraniach a niektórzy z nich posiadali jedynie biało-czerwone opaski, by odróżnić się od osób cywilnych.

Dalej podano niewłaściwe miejsce śmierci kadeta Chodkiewicza. Każdy interesujący się historią tzw. powstania wie, że zginął on pod Oleszką a nie jak podano k. Gogolina. Chyba, że dla projektanta tej wystawy różnica kilkunastu kilometrów nie odgrywa żadnej roli, ale wówczas możemy powiedzieć, że to nie jest wystawa historyczna skoro ignoruje fakty, a każdy może wpisać, co sobie wymyśli. Na jednym ze zdjęć pokazującym powstańczą mszę polową pod Mysłowicami podano datę przedpowstaniową, itd.

Niektóre eksponaty, np. polska prasa powstańcza z tamtych lat w j. polskim i niemieckim nie była czytelna, ponieważ z lewej lub prawej strony odcięto do trzech cm druku przed powieszeniem jej w odpowiednich gablotach. Moi mili goście znający j. francuski, niemiecki i włoski zamierzali przeczytać tekst takiej gazety, ale każdorazowo musieli sobie wyobrazić, co na tych trzech cm było napisane. Trudno zgadnąć czy uczyniono to celowo, czy też w ten sposób chciano pokazać swój dyletantyzm i przy okazji obrazić zwiedzających traktując ich jak intruzów, których jedynym przewinieniem jest to, że chcieliby coś zobaczyć i czegoś się dowiedzieć. Gdyby w szkolnej gazetce były takie potknięcia to zapewne ktoś z grona pedagogicznego zdjąłby te pisaninę a uczniów skarcił za brak rzetelności.

Zastanawiam się, czy przy tego rodzaju wystawie nie konsultuje się zasadności umieszczanych tekstów i zdjęć z historykami.

Na kilku kolorowych planszach umieszczono okoliczne zamki i część flory i fauny, ale jej nazwy podano jedynie w j. łacińskim, zapominając, że nie wszyscy zwiedzający są fachowcami i dobrze byłoby podać nazwy również w języku polskim. Mało tego, nawet w nazwach łacińskich znalazły się błędy, zamiast jak podano Angus fragilis, ma byc Anguis fragilis (padalec zwyczajny), a przy nazwie łacińskiej Carabus cariaceus ma byc Carabus coriaceus (biegacz skórzasty).

Dziwię się, że nikt z odwiedzających naukowców i notabli, chociażby przy okazji odtworzonego dla nich przed prawie dwu laty przedstawienia przed tzw. „panoramą bitwy pod Górą św. Anny” - na którym notabene kłócili się wszyscy ze wszystkimi jak dzieci w szkole - nie zobaczył błędów, jakie tu są. Czyżby polska nauka reprezentowała sobą tak niski poziom, że potrafi jedynie hołubić poglądy komuny a naukowcy nowego pokolenia z braku konkretnych książek i opracowań naukowych nie posiadają rzetelnej wiedzy na temat powstań, dlatego też nie potrafią wychwycić tak rażących błędów. A może teraźniejsze władze nie są lepsze od komunistycznych, skoro ze strachu przed rządem czy wysoko postawionymi politykami lub z chęci przypodobania się im przygotowują bzdurne teksty bez konsultacji historycznej. Chyba, że myślą, iż w Polsce już się tyle nieprawdy opowiedziało, że zgodnie z zasadą – jak sto razy powiem nieprawdę, to wszyscy uwierzą, że tak było. Taką zasadę propagował kiedyś pewien niemiecki polityk, rządzący w rządzie faszystowskim i wolałbym tu nie przytaczać jego nazwiska i nie myśleć, że jeszcze teraz działa się na takiej zasadzie.

Co ciekawe, wielu mówców zabierających głos w różnych dyskusjach i autorzy artykułów reprezentują paternistyczny pogląd historii, zakładając, iż społeczeństwo trzeba karmić landrynkową i prościutką, wręcz kłamliwą wersją historii, a wiedzę o tym, jak było naprawdę, pozostawić do wyłącznej wiadomości i dyspozycji elit. Niech ciemny motłoch uwierzy to, co mu się przedstawia i żyje nadal w błogiej nieświadomości.

Mimo starannego przejrzenia wystawy nie natknęliśmy się ani razu na pokazanie powstania od strony niemieckiej, chociaż prasa szeroko o tym pisała, że wystawa pomyślana jest tak, iż po raz pierwszy pokazuje również stronę niemiecką. Ciśnie się pytanie, czy reklamujący wystawę dziennikarze widzieli ją, czy też uwierzyli wykonawcom na słowo.

Każdy kończący historyczną lub politologiczną szkołę wyższą, powinien krzyczeć pod niebiosa, widząc błędy i jak sądzę, celowo powielane nieprawdy powstańcze.

W rozmowie z dyrektorem muzeum wskazałem na zauważone nieścisłości, na co otrzymałem odpowiedź, że przeanalizuje się moje wskazówki, poczyni odpowiednie kroki i poprawi ewentualne błędy.

I znowu po dwóch latach z czwórką innych znajomych (posłem opolskiego sejmiku p. Kosakiem, mgr H. Koptoniem, panią z Austrii i byłą mieszkanką Żyrowy, obecnie mieszkającą w RFN) udałem się do muzeum, aby poprawić frekwencję i zobaczyć, co się przez dwa lata zmieniło. Z przykrością stwierdziłem, że jedynie pod zdjęciem kadeta Chodkiewicza zmieniono błędną nazwę miejscowości gdzie zginął, dopisując ręcznie właściwą – Oleszka. Chciałem na ten temat rozmawiać z dyrektorem, ale było to niemożliwe, ponieważ w międzyczasie został on zwolniony z tego stanowiska.

Wystawa zawiera sporo zdjęć i fragmentów prasy polskiej z tamtych lat, ale nie wskazuje przyczyny wybuchu powstania. Brak jest wyjaśnienia, dlaczego przelewano krew, mimo, że optanci swoimi glosami określili chęć przynależności do jednego z dwóch krajów. Mało tego, nie wspomina się tu, że już w styczniu 1921 r., jeszcze przed plebiscytem przygotowano w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego w Warszawie zbrojną ingerencję. 22 kwietnia 1921 r. zatwierdzono ostateczny plan operacyjny militarnego postępowania na Górnym Śląsku przez polskie ministerstwo wojskowe. A więc „zryw ludu Śląskiego” jak się ciągle o powstaniu pisze, nie był zrywem, tylko przygotowaną akcją zbrojną.

– Brak jest informacji, że w powstaniu brało udział 7 tysięcy żołnierzy i 800 oficerów i podoficerów Wojska Polskiego. Innymi słowy na teren Śląska, który należał do Niemiec, przybyli żołnierze z innego kraju by walczyć. Wyobraźmy sobie, że to samo zrobiliby Ukraińcy, weszli do Polski i walczyli o Przemyśl, bo kiedyś do Ukrainy należał lub Niemcy chcieliby zabrać Zgorzelec. Cała Polska byłaby oburzona.

- brak jest wyjaśnienia, dlaczego doszło do walki zbrojnej, mimo, że 14 marca 1921 w Warszawie rząd polski w bezpośrednich rozmowach z delegatami Związku Górnoślązaków - Bund der Oberschlesier odpowiadając na pytanie czwarte – czy należy obawiać się wywołania rozruchów – zapewniał, „że wcale nie myśli o tym, by chwytać się broni w celu udaremnienia plebiscytu”

– brak jest wyjaśnienia, dlaczego w okresie przed plebiscytowym zginęło i zostało zamordowanych ponad 3 tys. osób.

– ani słowem nie wspomniano o skazanych powstańcach przez sądy powstańcze na długoletnie więzienie a nawet karę śmierci, za gwałty, morderstwa i kradzieże

– nie poinformowano zwiedzających, że Polska chcąc przekupić stronę włoską zaproponowała Włochom na konferencji w Spa (Belgia) 2 mln. ton węgla rocznie za poparcie zmiany granic na Śląsku.

– nie wspomniano o tym, iż dziennikarze amerykańscy i europejscy skrytykowali wybuch powstania po demokratycznym wyborze tutejszych mieszkańców. Do czego więc miał służyć plebiscyt, kiedy już wcześniej było wiadomo w polskim rządzie, że jeżeli Polska otrzyma mniej głosów niż Niemcy, rozpoczniemy walkę zbrojną.

Dlaczego teraz po 87 latach nadal nie mówi się prawdy, dlaczego oszukuje społeczeństwo i nie przedstawi im prawdy na temat wybuchu tzw. powstania. Przy okazji wyjaśnię, dlaczego piszę tzw. powstania, bo zapewne część czytających będzie zdania, że próbuję coś nowego odkryć. Nie robię tego, stwierdzam tylko fakty historyczne, które mówią, jeżeli demokratycznie ustalony przez państwa Europy plebiscyt został pogwałcony przez wcześniejsze ustalenia w Warszawie o wybuchu wojny, gdyby plebiscyt nie zakończył się po polskiej myśli, to to nie jest powstaniem. Dodać jeszcze trzeba, że tzw. powstanie było skierowane przeciw Górnoślązakom, którzy glosowali za Niemcami. A więc Polska już wtedy, mimo że chciała Śląsk, nie bardzo chciała jego mieszkańców tak myślących.

– nie wspomniano o tym, że Korfanty zwolnił m.in. płk. Mielżyńskiego z Wielkopolski, ze stanowiska głównodowodzącego w powstaniu, ponieważ Mielżyński nie wyraził zgody na walki poza linią demarkacyjną (?!) wytyczoną przez trzy mocarstwa.

– nie wspomniano o tym, że w okolicach Tarnowskich Gór, Gliwic, Lublińca zaciągano mężczyzn do powstania. Gdzie tu zatem zryw ludności śląskiej?

– nie wspomina się tu o okropnościach powstania w życiu codziennym. Przytoczę fragment pracy doktorskiej p. Hitze: „W regionach wiejskich pokazały się szybko wszystkie okropności wojny, która nie została cywilnej ludności wypowiedziana. Aczkolwiek miał to być ludowy zryw, powstańcy zachowywali się jak soldateska w obcym kraju. Mosty zostały wysadzone, domy podpalone i splądrowane, mężczyźni zamordowani, kobiety zgwałcone, dzieci przed oczyma matek zabite. Nawet przed kościołami nie zatrzymywali się katoliccy powstańcy, jeżeli w nich odprawiano niemieckie nabożeństwa. Niezliczone wioski zostały w związku z zachowaniem powstańców opuszczone przez mieszkańców, by schować się w pobliskich lasach”.

– nie wspomina się o podpaleniu przez powstańców 14 domów w Hałcnowie k. Bielska.

W jednym z pomieszczeń muzeum wg wyjaśnień jego dyrekcji przedstawia się panoramę bitwy pod Górą św. Anny. Projektanci wystawy najwidoczniej nie wiedzą, co panorama bitwy ma zawierać, bo może nigdy nie widzieli jakiejkolwiek panoramy. Proponuję pojechać do Wrocławia i obejrzeć panoramę bitwy pod Racławicami, bo to co na Górze św. Anny pokazano w niczym nie przypomina jakiejkolwiek bitwy. Na iluś tam m2 nie zobaczymy ani jednego powstańca ani jego przeciwnika, a jedynie porozrzucane w nieładzie narzędzia gospodarskie, konewki do podlewania kwiatów, chomąto, stary zardzewiały rower... Za wystawę odpowiedzialna jest p. mgr U. Zajączkowska z muzeum w Opolu.

Rozumiem rozczarowanie towarzyszących mi pań. Spodziewały się obiecywanej przez prasę rzetelnej prawdy o powstaniu, informacji, czym ono tak naprawdę było, jak do niego doszło i jak postrzegała je każda ze stron – zarówno polska jak i niemiecka, ale tego nie mogły się dowiedzieć i zobaczyć.

Patrząc na całą wystawę trzeba stwierdzić, że jest zrobiona nieudolnie, bez należytej staranności o estetyczny wygląd, wymowę artystyczną a przede wszystkim prawdę historyczną. Po jej obejrzeniu ciśnie się pytanie, dlaczego projektanci i wykonawcy zgodzili się na wykonanie takiego przedsięwzięcia nie znając historii powstania a jeżeli ją znają, to dlaczego ograniczyli się do powieszenia paru zdjęć z jakimś tam komentarzem zamiast rzetelnej prawdy o tamtych czasach, ludziach, zdarzeniach. Czy ktoś zrozumie podpis pod zdjęciem „żołnierze armii Hallera”, skoro wcześniej nie wyjaśniono, że Wojsko Polskie brało udział w walkach w innym kraju, bo przecież Śląsk należał wówczas jeszcze do Niemiec.