Dr Ewald Stefan Pollok - Pojednanie polsko-niemieckie?

1 września minęła 68 rocznica rozpoczęcia II tragicznej Wojny Światowej, najokropniejszej z okropnych, w której zginęło szacunkowo 50 milionów ludzi. Sytuacja w powojennej Europie w drugiej połowie lat czterdziestych i pięćdziesiątych powoli, choć z dużymi oporami zaczęła się normalizować i stabilizować. Potrzeba było jednak na to czasu i dużo cierpliwości. Kraje podbite przez Niemcy pamiętały o wyrządzonych im krzywdach. W ludzkiej pamięci żywe były jeszcze wspomnienia krewnych i znajomych, których utracili, ale życie musiało dalej toczyć się własnym rytmem.

Rządzący państw zachodnich zrozumieli, że trudno jest żyć w Europie i udawać, że nie ma takiego kraju jak RFN. Tym bardziej, że Niemcy obrały drogę pokoju i demokracji. Gdzieniegdzie odzywały się jeszcze duchy przeszłości, które jednak stanowczo uśmierzano.

Francuzi podali rękę jako pierwsi. "Odwieczni wrogowie", drogą drobnych ustępstw, zaczęli budować wspólną przyszłość z Niemcami. Po kilku latach można było zobaczyć pozytywne strony tych starań. Jednocześnie następowały zmiany w sposobie myślenia także w innych państwach zachodnich. Po latach dawni wrogowie mieli wspólne organizacje, stowarzyszenia, korporacje, które doprowadziły do tego, że w chwili obecnej nie ma różnic zdań pomiędzy tymi państwami a Niemcami.

Pamięć historyczna wśród narodów pozostała i tak być powinno, ale już do przeszłości należy prowadzenie wrogich działań przeciwko Niemcom. Wspólnymi siłami zorganizowano Unię Europejską i NATO, w których Niemcy są prawnymi członkami. Bywa, że zachodni partnerzy w różnych dyskusjach, rozmowach są innego zdania jak Niemcy, ale nigdy nie próbują wytknąć im spraw sprzed prawie 70 lat. Zachód żyje teraźniejszością i patrzy w przyszłość.

Jedynie władze w państwach byłego obozu komunistycznego, w czasie zimnej wojny, chcąc odwrócić uwagę obywateli od problemów politycznych i gospodarczych spowodowanych własnym nieudacznictwem, zawsze odwoływali się do starych czasów wojennych. Prześcigano się w różnych akcjach przeciw temu państwu. Co ciekawe, kiedy w ich obozie coś się znowu nie udawało, wówczas mocniej podkreślano to, co przed laty się zdarzyło i w dalszym ciągu widziano Niemcy jako największe zło. To trwało do 1989 roku, kiedy nagle były obóz komunistyczny - w dużej mierze dzięki polskim staraniom - upadł. Otworzyła się szansa na poprawę stosunków polsko-niemieckich.

Węgrzy jako pierwsi dążyli do normalizacji. Jeszcze istniał komunizm a oni otworzyli granice dla uciekinierów z NRD. To był gest ludzki, gest który dał do zrozumienia że Węgrzy rozumieją dramat innego narodu; także Niemców i potrafią oddzielić teraźniejszość od przeszłości

Sytuacja pomiędzy Polską a Niemcami była bardzo trudna. Polacy represjonowani przez ten kraj w czasie wojny, byli trudnymi partnerami w porozumieniu, nie mówiąc o pojednaniu. W roku 1950 uchwalono w Niemczech "Kartę wypędzonych", w której czytamy o wyrzeczeniu się zemsty i odwetu a jednoczesnie jest mowa o stworzeniu zjednoczonej Europy. W 1965 roku biskupi polscy w bardzo ważnym dla obydwu stron liście, jaki przekazali biskupom niemieckim ze słynnymi słowami "przebaczamy i prosimy o przebaczenie" zrobili dalszy krok. Zdawało się wówczas, że teraz powoli, ale systematycznie obie strony będą dążyły do zmiany i że małymi krokami zbliży się pojednanie, które jest dla obydwu państw potrzebne. Nie można żyć w ciągłej nienawiści.

Niemcy robili wszystko, by pogodzić się z Polską. Byli orędownikiem Polski w sprawie przystąpienia do NATO a później EU. Społeczeństwo niemieckie pomagało mieszkańcom Polski. W ciężkich czasach, kiedy w sklepach nie było nic prócz octu, Helmut Schmidt, niemiecki kanclerz, 18 grudnia 1981 r. powiedział w Bundestagu: "Stoję całym sercem po stronie polskich robotników. Prosiłem prywatne osoby o pomoc dla Polski i do końca 1981 r. wysłano 2 miliony paczek z art. pierwszej pomocy." Poczta niemiecka nie pobierała za transportowanie tych przesyłek ani feniga Wysyłano tysiące samochodów ciężarowych z artykułami spożywczymi, lekarstwami i artykułami pierwszej potrzeby. Niemcy dali miliony na restauracje zabytków, doposażenie szpitali w sprzęt medyczny, pomagali finansowo.

Willy Brandt klęknął w 1970 roku w geście przeproszenia przed pomnikiem w Warszawie. Kanclerz Helmut Kohl w Krzyżowej przepraszał i jednocześnie wyciągnął rękę do pojednania. Premier Tadeusz Mazowiecki rękę przyjął. Oboje padli sobie w czasie mszy, Mazowiecki - wyznania ewangelickiego a Kohl katolickiego, w objęcia. Przepraszał prezydent Walter Schell, prezydent Roman Herzog, prezydent Johannes Rau, prezydent Horst Köhler na Westerplatte, kanclerz Niemiec Gerhard Schröder, który brał udział w uroczystościach 60-lecia Powstania Warszawskiego, kanclerz Angela Merkel. Ta ostatnia pojechała nawet z wizytą na Hel, aby tylko poprawić stosunki z Polską, mimo to eurodeputowany Giertych był "uprzejmy" porównać Merkel z Hitlerem.

Prof. Władysław Bartoszewski, po uroczystościach z okazji 60-lecia Powstania Warszawskiego, powiedział - "Niemcy zrobili wszystko by naprawić swoją winę".

W Niemczech mieszka nowe społeczeństwo. Ludzie, którzy urodzili się po wojnie, którzy nie mieli nigdy nic wspólnego z Hitlerem i Nazistami i którzy wyciągają ręce do Polski. Tysiące par polsko niemieckich zawarły małżeństwa. Bardzo dużo miast w Polsce ma swoje partnerskie miasta w Niemczech. Niemieckie firmy pracują w Polsce, dają Polakom pracę. Polacy pracują w Niemczech. Młodzież obydwu krajów poznaje rówieśników, nawiązuje kontakty koleżeńskie. Polskie i niemieckie badania opinii publicznej wskazują, że wśród znacznej liczby mieszkańców obydwu państw nie ma już nienawiści.

Niemcy, którzy brali udział w ostatniej wojnie mają 79 lat (to ci którzy musieli iść na nią w 1945 r. mając 17 lat) i więcej. A ci, którzy głosowali w 1932 roku na Hitlera (a było ich dokładnie 38,6% osób uprawnionych do głosowania) są w wieku conajmniej 96 lat. Dlaczego więc usiłujemy nadal obarczać pokolenia wojenne i powojenne za to, co wydarzyło się przed ich urodzeniem.

Nienawiść polityków i obywateli urodzonych po wojnie łatwo daje się wytłumaczyć - wpojono im ją w komunistycznej szkole, utrwalono w komunistycznych mediach, a wiemy, że było to działanie celowe.

Ciśnie się na usta pytanie - czy Polska chce pojednania? Wydaje się że nie, bo sytuacja jaka istnieje odpowiada jej, ponieważ zawsze w chwilach gdy pojawiają się problemy, można wyciągnąć jakąś kwestię niemiecką i już staje się ona ważniejsza niż temat, którym w danej chwili żyje opinia publiczna w Polsce.

Gdyby Rząd Polski był na tyle fair, to powiedziałby czego sobie jeszcze od strony niemieckiej życzy, by to pojednanie było możliwe.

Zbliżają się wybory, w których sprawy niemieckie zapewne znów będą miały istotną wartość. Niedawna przeszłość pokazała, że w ten sposób można je wygrać.

Wyciągnięcie ręki ze strony polskich polityków, wskazałoby, że chcą pojednania. Wątpię jednak w to, że się takiego gestu doczekamy.

16.09.07